Zacznijmy od statystyki, która daje do myślenia. Chociaż pojazdy ciężarowe stanowią mniej niż 3% wszystkich pojazdów poruszających się po europejskich drogach, są one odpowiedzialne za aż 15% wszystkich ofiar śmiertelnych w wypadkach. Te liczby dobitnie pokazują, dlaczego bezpieczeństwo ciężarówek nie jest problemem niszowym, a krytyczną kwestią dla każdego uczestnika ruchu drogowego. Ich masa i rozmiar sprawiają, że skutki kolizji z ich udziałem są nieproporcjonalnie tragiczne.

Kto naprawdę jest ofiarą wypadków z udziałem ciężarówek? Wbrew powszechnemu przekonaniu, w wypadkach z udziałem ciężarówek najrzadziej giną osoby znajdujące się w ich kabinach. Statystyki Euro NCAP są jednoznaczne: zaledwie 11% ofiar to kierowcy lub pasażerowie pojazdów ciężarowych. Pozostałe 89% to kierowcy i pasażerowie samochodów osobowych i dostawczych, a także najbardziej bezbronni uczestnicy ruchu – piesi i rowerzyści. Ten fakt radykalnie zmienia postrzeganie problemu. Bezpieczeństwo ciężarówek nie jest troską wyłącznie branży transportowej, ale sprawą całego społeczeństwa.

Euro NCAP, oceniając ciężarówki, odeszło od tradycyjnego skupiania się wyłącznie na ochronie pasywnej (czyli tym, jak pojazd chroni podczas zderzenia). Wprowadzono nowe, kompleksowe ramy oceny nazwane "Etapami Bezpieczeństwa" (Stages of Safety), które dzielą się na trzy kluczowe kategorie:

• Bezpieczna Jazda (Safe Driving):Ocena monitorowania stanu kierowcy, jego zaangażowania, widoczności z kabiny oraz systemów wspomagania pojazdu.

• Unikanie Zderzeń (Crash Avoidance):Testowanie skuteczności zaawansowanych systemów wspomagania kierowcy (ADAS) w zapobieganiu kolizjom w różnych scenariuszach.

• Bezpieczeństwo Po Zderzeniu (Post Crash Safety):Analiza informacji ratunkowych udostępnianych służbom oraz łatwości wydostania poszkodowanych z pojazdu. To nowoczesne podejście kładzie nacisk na technologie aktywne, które mają za zadanie nie dopuścić do wypadku, a nie tylko minimalizować jego skutki.

Doskonałym przykładem tego, jak drobne różnice konstrukcyjne mogą mieć ogromny wpływ na ocenę bezpieczeństwa, jest przypadek ciężarówek Mercedes-Benz Actros. W testach Euro NCAP model Actros z najniższą kabiną otrzymał maksymalną ocenę pięciu gwiazdek. Jednak dwa inne modele z tej samej serii – Actros F i Actros L ProCabin, wyposażone w wyższe kabiny – otrzymały już tylko cztery gwiazdki. Powód? Zostały ocenione niżej z powodu "gorszej widoczności dla kierowcy" (inferior driver vision). Co jednak kluczowe, pomimo niższej oceny ogólnej, wszystkie trzy modele otrzymały akredytację CitySafe, co jest jasnym sygnałem, że pozostają one bezpiecznym wyborem do operacji miejskich przy odpowiedniej specyfikacji.

Testy ujawniły także fundamentalne różnice w filozofii producentów. Z jednej strony mamy firmę MAN, która odmówiła oficjalnego udziału w testach. Model TGX, pozyskany przez Euro NCAP niezależnie z rynku, otrzymał ocenę trzech gwiazdek, ale ze względu na słabą widoczność nie został oceniony w kategorii CitySafe. Po drugiej stronie jest DAF. Jego model XF również zdobył trzy gwiazdki, ale z kluczową adnotacją: DAF montuje niemal całe wyposażenie bezpieczeństwa w standardzie, wymagając dopłaty jedynie za wysoce wydajną kamerę narożną. To stanowi kontrast wobec strategii wielu konkurentów, u których kluczowe systemy bezpieczeństwa często wymagają dokupienia drogich pakietów opcjonalnych.

Chociaż program oceny ciężarówek Euro NCAP ma krótką historię – obecna edycja jest dopiero drugą w historii – jego wpływ na rynek jest już widoczny. Producenci tacy jak Mercedes-Benz, Renault i Scania zareagowali na wyniki z 2024 roku, wprowadzając znaczące ulepszenia w swoich pojazdach. Ten dynamiczny rozwój podkreśla, jak ważną rolę odgrywają niezależne testy w stymulowaniu postępu technologicznego. Wagę tych zmian podsumowuje Matthew Avery, Dyrektor ds. Rozwoju Strategicznego Euro NCAP:

"To dopiero drugi rok z rzędu przeprowadzania oceny samochodów ciężarowych przez Euro NCAP, ale już teraz możemy zaobserwować znaczące ulepszenia wprowadzone przez niektóre z najbardziej znanych marek na bokach kabin. (...) Mercedes-Benz pozytywnie zareagował na nasze testy z 2024 roku, wprowadzając znaczące ulepszenia w gamie Actrosów, dzięki czemu są one bezpieczniejszym wyborem dla operatorów flot. Renault i Scania również zasługują na pochwałę za ciągłą poprawę bezpieczeństwa swoich pojazdów."

Matthew Avery dodał bardzo ważną rzecz:

„Jednak przed nami jeszcze długa droga, aby zmniejszyć nieproporcjonalny wpływ ciężarówek na liczbę poważnych i śmiertelnych wypadków. Dlatego Euro NCAP będzie nadal rozwijać swoje protokoły testowe, aby zapewnić operatorom i nabywcom flot najlepsze informacje, które pomogą chronić kierowców, reputację i zyski. Jak wiemy, najbezpieczniejsza ciężarówka jest również najbardziej opłacalna”.

Bezpieczeństwo pojazdów ciężarowych to złożony i dynamicznie rozwijający się obszar, który, jak pokazują statystyki, ma bezpośredni wpływ na każdego z nas. To już nie tylko kwestia wzmocnionej kabiny, ale przede wszystkim inteligentnych systemów, które widzą więcej niż ludzkie oko i reagują szybciej niż ludzki refleks.

W tabeli poniżej tegoroczne zestawienie.