Przestrzeganie czasu pracy przez kierowców ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa transportu oraz zdrowia i bezpieczeństwa osób w nim uczestniczących, a także dla innych uczestników ruchu drogowego. Normy czasu pracy zostały wprowadzone, aby nie dopuszczać do nadmiernego zmęczenia kierowców wskutek długiego prowadzenia pojazdu, szczególnie w nocy.

Przestrzeganie czasu pracy przez kierowców ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa transportu. Wpływa też na zdrowie i bezpieczeństwo samych kierowców, pasażerów oraz innych uczestników ruchu drogowego. Przepisy czasu pracy wprowadzono po to, aby ograniczyć nadmierne zmęczenie kierowców spowodowane zbyt długim prowadzeniem pojazdu, zwłaszcza nocą.

Za kontrolę czasu pracy kierowców i prowadzenie jego ewidencji odpowiada pracodawca. Czas pracy kierowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę sprawdzają inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy. Z kolei czas pracy kierowców samozatrudnionych kontrolują inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Przepisy dotyczące czasu pracy kierowców znajdują się w ustawie z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1412 oraz z 2023 r. poz. 1523).

Obejmują one kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, kierowców samozatrudnionych, czyli przedsiębiorców, którzy osobiście wykonują przewozy drogowe, a także osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, ale wykonujące przewozy drogowe na jego rzecz. Chodzi o osoby wskazane w art. 4 pkt 6a ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2201, z późn. zm.).

Zgodnie z ustawą o czasie pracy kierowców do czasu pracy kierowcy wlicza się:

• prowadzenie pojazdu;
• załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem;
• nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym;
• czynności spedycyjne;
• obsługę codzienną pojazdów i przyczep;
• inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy;
• niezbędne formalności administracyjne;
• utrzymanie pojazdu w czystości;
• pozostawanie poza godzinami pracy (poza przyjętym rozkładem czasu pracy) w gotowości do wykonywania pracy, w szczególności podczas oczekiwania na załadunek lub rozładunek, których przewidywany czas trwania nie był znany kierowcy.

Czas pracy kierowcy nie może przekraczać 8 godzin na dobę. Przeciętnie nie może też przekraczać 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym, który nie może być dłuższy niż 4 miesiące.

Kierowcy pracujący w równoważnym systemie czasu pracy, na podstawie rozkładów czasu pracy, mogą pracować dłużej, maksymalnie do 12 godzin na dobę. Taki wydłużony czas pracy w poszczególnych dniach trzeba zrównoważyć krótszą pracą w innych dniach albo dniami wolnymi od pracy.