Najważniejszą nowością jest rozszerzenie kontroli poza przejścia graniczne i urzędy celne. Od października 2025 roku inspekcje zagranicznych ciężarówek będą regularnie prowadzone również na drogach wewnętrznych i kluczowych trasach tranzytowych w Turcji. Ma to związek z rosnącym ruchem na granicach i licznymi naruszeniami zasad korzystania z licencji EKMT odnotowanymi w ostatnich latach.

Nowy mechanizm kontrolny jest wspierany przez postępującą cyfryzację. Kontrole mogą być losowe, prowadzone w wyznaczonych punktach (np. na stacjach ważenia), a tureckie służby deklarują gotowość do weryfikacji elektronicznych zezwoleń poprzez skanowanie kodów QR i cyfrowe systemy. Choć nie wprowadzono nowych ograniczeń prawnych, zagraniczni przewoźnicy muszą liczyć się ze znacznym wzrostem liczby inspekcji. W razie stwierdzenia uchybień będą nakładane surowe kary administracyjne.

Nowe zasady kładą duży nacisk na rygorystyczne przestrzeganie istniejących umów międzynarodowych. Omówimy je poniżej.

Wszelki przewóz wewnętrzny (kabotaż) realizowany przez zagraniczne firmy na terenie Turcji jest absolutnie zabroniony. Konsekwencje finansowe za złamanie tego zakazu są teraz bardzo dotkliwe, ponieważ kara została znacząco podwyższona. Ponadto, w przypadku powtórnego naruszenia przez tego samego przewoźnika w ciągu roku, administracyjna kara pieniężna będzie wielokrotnie zwiększana (tzw. mechanizm recydywy).

W trakcie przewozu kierowca musi posiadać przy sobie oryginał ważnego i właściwego zezwolenia (czy to bilateralnego, czy licencji EKMT), adekwatnego do rodzaju wykonywanej operacji. Jest to wymagane aż do zakończenia całej trasy przez Turcję. Surowo zabronione jest natychmiastowe przekazywanie multilateralnego zezwolenia EKMT innemu pojazdowi tuż po przekroczeniu granicy, co ma ukrócić nadużycia.

W przypadku korzystania z zezwolenia EKMT, wszystkie dokumenty dodatkowe muszą znajdować się w ciężarówce. Oznacza to obowiązek posiadania książki EKMT (logbooka) z wpisami przebiegu, świadectw technicznych pojazdu (potwierdzających np. normy emisji dla "zielonej księgi") oraz innych wymaganych konwencjami. Jeżeli dokumenty te (w tym e-książka EKMT) zostały wydane elektronicznie, muszą być wiarygodne i możliwe do weryfikacji cyfrowej.

Na każdym zezwoleniu – jednorazowym i wielokrotnym – musi być wpisany numer rejestracyjny pojazdu lub nazwa firmy, jeśli licencja jest przypisana do przedsiębiorstwa. Tureckie służby będą nakładać kary pieniężne za brak wpisu numeru rejestracyjnego lub za przenoszenie zezwoleń na pojazdy do tego nieuprawnione, traktując to jako nadużycie. Ponadto, licencja okazywana do kontroli musi być wydana dla firmy, która faktycznie ją wykorzystuje, chyba że istnieją formalne umowy dopuszczające podnajem – brak powiązania będzie naruszeniem.

Warto pamiętać, że proces cyfryzacji zezwoleń EKMT postępuje i docelowo (od 2026 r.) przewoźnicy przestaną używać papierowych blankietów na rzecz kodów QR. Dopóki jednak system nie zostanie w pełni zdigitalizowany, wymagane jest posiadanie fizycznych dokumentów.

Nowe zasady kontroli obejmują co do zasady wszystkich zagranicznych przewoźników. Nie wprowadzono żadnych dodatkowych zwolnień od kontroli dla konkretnych rodzajów towarów.

Jednak nadal obowiązują dotychczasowe zwolnienia wynikające z umów międzynarodowych i dwustronnych:

Turcja utrzymuje umowy dwustronne (np. z Polską), na mocy których przewozy bezpośrednie między dwoma krajami często są zwolnione z obowiązku posiadania zezwoleń. Należy jednak pamiętać, że jeśli przewóz dotyczy kraju trzeciego (czyli jest tranzytem przez Turcję), odpowiednie zezwolenie tranzytowe lub licencja EKMT jest wymagana.

Wyjątki dotyczą standardowych kategorii transportów, takich jak przewozy humanitarne, transport poczty, transport sprzętu na targi i wystawy czy przejazdy pomocy technicznej. Takie przewozy nie będą karane za brak zezwolenia, ale kierowca musi posiadać dokumenty (np. list przewozowy) potwierdzające, że transport faktycznie mieści się w przewidzianej kategorii wyjątku.

W podsumowaniu, celem nowych działań jest wzmocnienie egzekwowania przepisów międzynarodowych. Przewoźnicy z UE powinni założyć, że każda ich ciężarówka w Turcji może zostać skontrolowana, dlatego kluczowe jest upewnienie się z wyprzedzeniem, że dokumenty są kompletne, poprawnie wypełnione i że operacja transportowa nie wykracza poza dozwolony zakres (np. nie jest kabotażem)

W kolejnym materiale omówimy sankcje za złamanie przepisów.