To zamknięcie długiego procesu przechodzenia transportu na ujednolicony system nadzoru pracy kierowców. Proces wdrażania nowych tachografów przebiega etapami. Najpierw objął ciężarówki, a następnie obejmie lekkie pojazdy dostawcze.

Przypomnijmy - od 21 sierpnia 2023 roku wszystkie nowo rejestrowane w UE ciężarówki powyżej 3,5 tony muszą mieć zamontowany tachograf G2V2. Kolejnym krokiem była modernizacja starszych pojazdów wykonujących międzynarodowy transport. Teraz zmiana dotyczyć będzie pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej od 2,5 do 3,5 tony.

Instalacja oraz wymiana tachografów to jedna z największych reform w transporcie lekkim od lat. W praktyce oznacza to konieczność dokumentowania każdej aktywności kierowcy. Przepisy obejmą zarówno nowe pojazdy, jak i te już eksploatowane, jeśli są używane do przewozów międzynarodowych.

Dal wielu przewoźników, którzy nie korzystają z cięższej floty, sytuacja jest nowa. Przypomnijmy więc - inteligentne tachografy to nowoczesne urządzenia montowane w pojazdach wykonujących transport drogowy. Ich zadaniem jest automatyczne rejestrowanie czasu jazdy, odpoczynków, prędkości i lokalizacji pojazdu. Wersja obowiązująca dziś w UE to tzw. inteligentny tachograf drugiej generacji, czyli G2V2.
Urządzenie działa w oparciu o sygnał GPS, zapisuje przekroczenia granic, miejsca załadunku i rozładunku, a także pozwala służbom na zdalny odczyt wybranych danych. Dzięki temu system jest odporniejszy na manipulacje i dokładniej oddaje przebieg pracy kierowcy.

Podstawą prawną wprowadzenia inteligentnych tachografów jest unijny Pakiet Mobilności, a w szczególności Rozporządzenie (UE) 2020/1054. To właśnie ten akt określił harmonogram wymiany urządzeń i rozszerzył obowiązek tachografu na kolejne grupy pojazdów, w tym na busy.

Tachograf G2V2 automatyzuje wiele czynności, które wcześniej wymagały ręcznych wpisów kierowcy. Rejestruje pozycję pojazdu przy starcie, zakończeniu, na granicach i co trzy godziny jazdy. Notuje także miejsca załadunku i rozładunku. Funkcja DSRC umożliwia służbom kontrolnym pobieranie danych na odległość, jeszcze zanim zatrzymają pojazd.
Urządzenia te są wyposażone w nowe systemy zabezpieczeń i współpracują z kartami kierowców o większej pojemności. Odczyt i przechowywanie danych mają być dzięki temu bardziej przejrzyste, a kontrole – szybsze.

Proces wdrażania nowych tachografów przebiegał etapami. Najpierw objął ciężarówki, a teraz obejmie lekkie pojazdy dostawcze. Od 21 sierpnia 2023 roku wszystkie nowo rejestrowane w UE ciężarówki powyżej 3,5 tony muszą mieć zamontowany tachograf G2V2. Kolejnym krokiem była modernizacja starszych pojazdów wykonujących międzynarodowy transport.

Pierwszy etap wymiany od 31.12.2024 r. to była obowiązkowa wymiana tachografów cyfrowych (wszystkich sprzed 2019 r.) i analogowych na tachografy inteligentne drugiej generacji.
Drugi etap wymiany od 19.08.2025 r. dotyczył obowiązkowej wymiany tachografów inteligentnych pierwszej generacji (tych, które były montowane od 2019 r. i aktualnie) na tachografy inteligentne drugiej generacji.
Od 01.07.2026 obowiązkowy montaż tachografów inteligentnych drugiej generacji w pojazdach o DMC od 2,5 t do 3,5t używanych w ruchu międzynarodowym.

Tegoroczna zmiana w busach to zamknięcie długiego procesu przechodzenia transportu na ujednolicony system nadzoru pracy kierowców.

Od 1 lipca 2026 r. kierowcy busów, których dotyczą przepisy o tachografach, będą musieli przestrzegać tych samych zasad dotyczących czasu jazdy i odpoczynku, których przestrzegać muszą kierowcy ciężarówek. Oznacza to:

• maksymalnie 9 godzin jazdy dziennie, z możliwością wydłużenia do 10 godzin dwa razy w tygodniu,
• maksymalnie 56 godzin jazdy w tygodniu oraz 90 godzin w dwóch następujących po sobie tygodniach,
• co najmniej 45 minut przerwy po maksymalnie 4,5 godziny jazdy, z możliwością podziału na odcinki ( 15 minut + 30 minut – koniecznie w takiej kolejności)
• odpoczynek dobowy trwający co do zasady minimum 11 godzin, z ograniczonymi wyjątkami,
• obowiązek odbioru należnych rekompensat.

Każdy kierowca będzie musiał mieć swoją kartę, a naruszenia mogą skutkować wysokimi karami zarówno dla kierowcy, jak i dla firmy oraz zarządzającego transportem.

Jednak nie wszystkie busy będą musiały je posiadać. Zwolnione z tego obowiązku są pojazdy wykonujące transport wyłącznie krajowy. Busy (2,5 – 3,5 t) jeżdżące tylko po terenie Polski są wyłączone z obowiązku instalacji tachografu.

Firmy wykonujące przewozy na potrzeby własne także nie podlegają pod obowiązek instalacji. Wymienić tu należy pojazdy użytkowane do transportu na własne potrzeby, nawet w transporcie międzynarodowym, jeśli nie mają charakteru zarobkowego).

Użytek prywatny: busy wykorzystywane prywatnie, niezwiązane z działalnością gospodarczą – też są zwolnione. Ostatnia grupa to małe busy osobowe, mikrobusy mieszczące do 9 osób łącznie z kierowcą, nawet w międzynarodowym przewozie drogowym, ponieważ są traktowane jak pojazdy osobowe.

Unia Europejska chce ujednolicić warunki konkurencji między firmami transportowymi i poprawić bezpieczeństwo drogowe. Wcześniej duża część przewozów wykonywana busami była słabiej kontrolowana, co prowadziło do długich tras bez odpoczynku i braku standardów znanych z transportu ciężkiego.
Nowy system ma temu przeciwdziałać. Jednocześnie dla wielu przedsiębiorstw oznacza konieczność dużych inwestycji i poukładania procesów administracyjnych.

Warto pamiętać, że za brak wymiany tachografu grożą surowe kary. W Polsce właścicielowi przedsiębiorstwa może grozić grzywna do 10 tys. zł, osobie zarządzającej transportem – do 2 tys. zł, kierowcy - 2 tys. zł.

W innych krajach UE sankcje wynoszą od kilkuset do nawet 30 tys. euro (np. w Holandii czy Czechach). Dodatkowo możliwa jest konfiskata pojazdu, zatrzymanie prawa jazdy, a nawet kara pozbawienia wolności (we Francji – do roku).

Do tego dochodzą mandaty za brak odczytów danych, manipulacje czy przekroczenia czasu jazdy.