Przewoźnicy bez wpływu na warunki umów. TLP alarmuje o przemocy kontraktowej

Trzy czwarte ankietowanych przewoźników wskazuje, że przewoźnicy i ich kierowcy są obciążani dodatkowymi obowiązkami, wykraczającymi poza usługę transportu: załadunkiem, rozładunkiem, czy obsługą należącego do kontrahenta wózka widłowego – mówi Beata Gorczyca, dyrektor ds. komunikacji Transport i Logistyka Polska. – Co gorsza bez dodatkowej zapłaty, odpowiedniego przeszkolenia czy zabezpieczenia ryzyka. Zleceniodawcy przerzucają odpowiedzialność, a przewoźnik traci czas, zasoby i pieniądze.

Ponad 56% firm potwierdza, że w kontraktach pojawiają się kary za opóźnienia także wtedy, gdy ich przyczyna nie zależy od przewoźnika.

Może chodzić m.in. o opóźnienie załadunku, sytuację na drodze, awarię, wypadek czy kontrolę graniczną. W efekcie przewoźnik może ponieść konsekwencje finansowe mimo prawidłowego wykonania swoich obowiązków.

Jeszcze większym ryzykiem dla firm transportowych są zapisy przewidujące kary przekraczające wartość przewozu. Z takimi warunkami zetknęło się ponad 60% ankietowanych.

- Ponad 60% firm spotkało się z zapisami o karach umownych przekraczających wartość zlecenia. A to znaczy, że przewoźnik może nie tylko nie otrzymać wynagrodzenia za wykonaną usługę, ale także zostanie zmuszony do dołożenia do tej usługi – zapłaty dodatkowej kwoty na rzecz swojego kontrahenta. W skrajnych przypadkach jedna nieprzewidziana sytuacja może zniszczyć małą firmę, zwłaszcza przy niewielkich marżach i rosnących kosztach. – tłumaczy Maciej Wroński.

46% firm deklaruje, że regularnie spotyka się z sytuacjami, w których nadawca, załadowca lub odbiorca nie ponosi odpowiedzialności za swoje błędy i zaniedbania.

Dotyczy to również przypadków, gdy z winy kontrahenta dochodzi do naruszenia zasad przewozu drogowego. Koszty, odpowiedzialność za dokumentację, opóźnienia czy skutki nieprawidłowości mogą wówczas obciążyć przewoźnika.

59% respondentów uważa, że główną przyczyną problemu są zleceniodawcy wykorzystujący swoją przewagę rynkową i presję czasu.

38% badanych wskazuje odpowiedzialność obu stron, przy czym podkreśla brak realnej alternatywy dla przewoźników. Zaledwie 2% ankietowanych uważa natomiast, że odpowiedzialność spoczywa wyłącznie na firmach transportowych, które akceptują niekorzystne warunki.

Według TLP obecne praktyki mogą mieć konsekwencje wykraczające poza relacje pomiędzy przewoźnikiem a zleceniodawcą.

Presja dotycząca terminów może zwiększać ryzyko naruszania przepisów o czasie pracy kierowców. Niekorzystne kontrakty mogą również pogłębiać problemy finansowe przewoźników i prowadzić do upadłości firm, które nie są w stanie ponosić coraz większego ryzyka.

Problem wpływa także na konkurencję. Firmy przestrzegające prawa i kalkulujące rzeczywiste koszty działalności mogą mieć trudności z konkurowaniem z przedsiębiorstwami akceptującymi każde warunki tylko po to, aby zdobyć zlecenie.

– Nie mamy już do czynienia z „twardym biznesem”. To czysta przemoc gospodarcza, która dotyka setek tysięcy kierowców i przedsiębiorców. Branża, opinia publiczna i władze państwowe nie mogą już dłużej milczeć i udawać, że nic się nie dzieje. Czas na przeciwdziałanie tej patologii – apeluje Maciej Wroński.

Transport i Logistyka Polska zapowiada przekazanie wyników badania władzom publicznym, Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz organizacjom międzynarodowym zajmującym się standardami pracy i konkurencji.

Organizacja chce również pracować nad dobrymi standardami współpracy pomiędzy przewoźnikami i ich kontrahentami. Zleceniodawcy stosujący takie zasady mogliby wykorzystywać je nie tylko do budowania pozytywnego wizerunku, lecz także jako element przewagi konkurencyjnej.