Impulsem do zmiany był wniosek Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Resort wskazał na rosnącą skalę nieprawidłowości na rynku surowców wykorzystywanych do produkcji biopaliw. Problem dotyczy m.in. celowego przeklasyfikowywania pełnowartościowego oleju jako zużytego oleju kuchennego, fikcyjnego wytwarzania odpadów czy nieprawidłowości w dokumentach. W tle są także wyłudzenia podatku VAT.

Surowce z CN 1518 są atrakcyjne dla rynku, ponieważ biokomponenty z nich wytwarzane są preferencyjnie zaliczane do realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego. Przy ograniczonej podaży w kraju rośnie presja na import i pojawia się pole do nadużyć. Postulat objęcia CN 1518 systemem SENT popiera również Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Obecnie system SENT obejmuje m.in. oleje i tłuszcze z pozycji CN 1507–1516 oraz 1517, z wyłączeniem margaryny. Obowiązek zgłoszenia dotyczy przewozu, gdy masa brutto przesyłki przekracza 500 kg albo jej objętość przekracza 500 litrów.

Projekt zakłada, że takie same zasady obejmą także towary z CN 1518. Oznacza to, że przewóz tych produktów będzie trzeba zgłaszać do SENT po przekroczeniu wskazanych progów masy lub objętości. Utrzymane zostaną dotychczasowe wyłączenia, m.in. dla towarów objętych określonymi procedurami celnymi oraz dla przesyłek w opakowaniach jednostkowych do 26 kg lub 26 litrów.

Z danych Krajowej Administracji Skarbowej za 2024 r. i pierwsze półrocze 2025 r. wynika, że do Polski trafiło ponad 113 mln kg towarów z pozycji CN 1518. Zdecydowana większość pochodziła z kierunku wschodniego, głównie z Rosji, Białorusi, Ukrainy i Kazachstanu.

Widoczny jest wyraźny wzrost importu z Ukrainy w pierwszej połowie 2025 r., przy jednoczesnym spadku udziału Rosji i Białorusi w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. Najczęściej importowany był kod CN 1518 00 95, do którego zalicza się także zużyty olej kuchenny.

W uzasadnieniu projektu wskazano konkretne postępowania prowadzone przez organy ścigania. Chodzi m.in. o śledztwo Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu dotyczące fikcyjnej „produkcji” oleju posmażalniczego w celu wyłudzeń VAT oraz działania ABW w sprawie pozorowanego wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów roślinnych.

Zdaniem projektodawcy objęcie CN 1518 systemem SENT pozwoli lepiej kontrolować rzeczywisty przewóz i łańcuch dostaw tych towarów, a tym samym ograniczyć nieuczciwe praktyki i uszczelnić system podatkowy.

Projekt przewiduje sześciomiesięczne vacatio legis. Wprowadzono też przepis przejściowy. Przewozy rozpoczęte przed wejściem w życie nowych regulacji i niezakończone w tym dniu będą realizowane według dotychczasowych zasad, bez obowiązku zgłoszenia do SENT.

Nowe przepisy oznaczają dodatkowe obowiązki dla przedsiębiorców, w tym mikro, małych i średnich firm. Naruszenie obowiązków w systemie SENT wiąże się z karami pieniężnymi. Projekt ma zostać opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji po przekazaniu do uzgodnień międzyresortowych.