Historia polskiej infrastruktury drogowej sięga czasów, gdy główne szlaki komunikacyjne miały nazwy związane z ich przeznaczeniem i kierunkiem, np. trakt krakowski czy brzeski. Jednak z biegiem lat, wraz z rozwojem państwowości, pojawiła się potrzeba systematyzacji – i tak narodziła się numeracja dróg w Polsce.

Punktem zwrotnym był rok 1819, kiedy w Królestwie Polskim powołano Dyrekcję Jeneralną Dróg i Mostów. Kierowany przez Franciszka Ksawerego Christianiego zespół doprowadził do utwardzenia podstawowych traktów, które wyznaczyły osie komunikacyjne dla późniejszych dróg. Współczesne drogi krajowe i ekspresowe często biegną właśnie w śladzie tych dawnych tras.

Pierwszy oficjalny system numeracji dróg pojawił się po odzyskaniu niepodległości. Ustawa z 10 grudnia 1920 r. zdefiniowała drogi państwowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. Pierwszą kategorię stanowiły trasy magistralne – łączące Warszawę z granicami kraju. Nadano im numery od 1 do 8, a każda z nich rozpoczynała się w stolicy. Przykład? Droga nr 8 liczyła 684 km i biegła przez Lublin, Zamość, Lwów aż do Okopów św. Trójcy.

• Gorący temat: Błąd pomiarowy fotoradaru i radaru. RPO zwrócił się do MSWiA

W 1922 r. zreorganizowano system– wprowadzono oznaczenia z nazwami i przypisano numery od 1 do 18 trasom odśrodkowym. Trakt gdański (droga nr 1) prowadził przez Grudziądz i Gdynię do Pucka. Inne ważne trakty to lwowski, brzeski, kowieński czy chełmski. Drogi o mniejszym znaczeniu otrzymały oznaczenia ułamkowe.

Źródło: GDDKiA

Sieć dróg państwowych w 1939 r. liczyła ponad 17 tys. km, z czego 12 493 km było drogami bitymi, a ponad 4600 km stanowiły drogi gruntowe.

Po II wojnie światowej system drogowy musiał zostać przystosowany do nowych granic i ustroju.Ustawa z 1948 r.włączyła drogi wojewódzkie do kategorii dróg państwowych. W 1952 r. powstał nowy wykaz dróg – zawierał także pierwsze cztery odcinki autostrad, np. Mazurską i Śląską.

Wprowadzono logiczny podział:

• odśrodkowe (nr 1–19),
• północ–południe (30–34),
• wschód–zachód (40–45),
• łącznikowe (np. 7/1),
• oraz trzycyfrowe oznaczenia (100–755).

W 1960 r. po raz pierwszy uwzględniono klasy techniczne dróg: I i II (najważniejsze) miały jedno- lub dwucyfrowe oznaczenia, III – trzycyfrowe, a IV – bez oznaczenia. Numeracja została też uzupełniona o oznaczenia europejskie z literą „E” (np. E22 czy E7). Pojawiły się także krajowe symbole z literą „T” oraz wojewódzkie z małą literą (np. „a1”, „s1”, „t12”).

• Nie przegap: Niezwykły most w Maurzycach - pierwszy taki na świecie

W 1970 r. długość dróg państwowych o nawierzchni twardejsięgała 64 348 km, z czego aż 56 617 km miało nawierzchnię ulepszoną.

Źródło: GDDKiA

Ustawa z marca 1985 r. przyniosła powrót do bardziej przejrzystego systemu. Przyjęto podział na drogi krajowe, wojewódzkie, gminne i zakładowe. Dodatkowo wprowadzono trzy typy dostępności: ogólnodostępne, ekspresowe i autostrady.

Nowy system numeracji z grudnia 1985 r. wprowadził jednolite, dwucyfrowe oznaczenia. Przykład:

• DK1 – Gdańsk – Cieszyn,
• DK2 – Świecko – Terespol,
• DK7 – Gdańsk – Zakopane,
• DK17 – Warszawa – Lublin – Hrebenne.

W tej samej dekadzie Polska przystąpiła do międzynarodowej umowy AGR, a drogi krajowe zaczęły pokrywać się z siecią europejską (np. E77, E372). W wykazie pojawiły się pierwsze autostrady: A2, A4, A6 i A12.

Wraz z reformą administracyjną z 1998 r. ograniczono liczbę dróg krajowych, przekazując wiele tras województwom. W grudniu 1998 r. ogłoszono nową sieć z numeracją od 1 do 99, ale przez krótki czas obowiązywały też drogi pięciocyfrowe (np. 09238, 34523).

W maju 2000 r. nadano obecnie stosowaną numerację:

• numery nieparzyste – trasy północ–południe,
• numery parzyste – trasy zachód–wschód.

Zachowano logikę liczenia pikietażu: od północy i zachodu. Wyjątek stanowi DK8 – poprowadzona ukośnie, z kilometrem zerowym w Kudowie-Zdroju.

• Inni czytają: Odpowiedzialność firmy transportowej czyli kto faktycznie odpowiada za błąd kierowcy?

Wraz z budową autostrad i ekspresówek część starych tras krajowych przekształcono:

• DK1 -> A1 + DK91,
• DK2 -> A2 + DK92,
• DK4 -> A4 + DK94.

Dziś za numerację dróg odpowiada Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Obowiązujące numery dróg krajowych mieszczą się w przedziale 1–97. Wyjątkiem jest dawny numer 69 – zlikwidowany po przemianowaniu odcinka S69 na część S1 (maj 2016 r.).

Sieć dróg krajowych liczy obecnie 18 589 km. W zarządzie GDDKiA znajduje się 17 819 km. Pozostałe odcinki nadzorują prezydenci miast (na prawach powiatu), koncesjonariusze autostrad oraz zarządcy przejść granicznych.

Zmiany w numeracji wymagają spójności z:

• rozporządzeniem Rady Ministrów (dla autostrad i ekspresówek),
• rozporządzeniem Ministra Infrastruktury (dla dróg G i GP),
• wewnętrznymi zarządzeniami GDDKiA.

Polska, w przeciwieństwie do Danii, Norwegii czy Szwecji, nie integruje krajowej i międzynarodowej numeracji. W tamtych krajach E-drogi nie mają odpowiedników krajowych. U nas – obok znaków z E-numerek – funkcjonują oznaczenia krajowe, co bywa wygodniejsze dla kierowców przyzwyczajonych do wewnętrznych systemów.

Dla przykładu:

• E77 to równocześnie droga krajowa nr 7,
• E372 pokrywa się z DK17.

W Niemczech natomiast historyczna numeracja sprzed II wojny wciąż funkcjonuje – np. droga nr 1 z Berlina w kierunku Kostrzyna nadal istnieje, mimo że biegnie przez tereny dawnego NRD.

Numeracja dróg w Polsce przeszła długą ewolucję – od traktów z czasów Królestwa Polskiego, przez uporządkowany system II RP, rozbudowane schematy PRL-u, aż po współczesny układ autostrad, ekspresówek i dróg krajowych. Obecnie drogi oznacza się według logicznego klucza kierunkowego (parzyste – wschód-zachód, nieparzyste – północ-południe), a numerację nadaje GDDKiA. Choć zmiany są wprowadzane ostrożnie i etapowo, system pozostaje spójny i kompatybilny z międzynarodową siecią dróg E.

Źródło:gov.pl