Co oznaczają tachografy w busach od 1 lipca 2026 roku? Nowe przepisy wynikają z Pakietu Mobilności i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054. Zmieniło ono m.in. rozporządzenie (WE) nr 561/2006 i rozszerzyło jego zakres na lżejsze pojazdy wykonujące międzynarodowy transport drogowy rzeczy.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy korzystający z pojazdów dostawczych lub zespołów pojazdów o DMC powyżej 2,5 tony do 3,5 tony w transporcie międzynarodowym będą musieli wyposażyć je w tachografy inteligentne drugiej generacji. Kierowcy tych pojazdów będą natomiast zobowiązani do przestrzegania przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków, podobnie jak kierowcy ciężarówek.

Nowy obowiązek dotyczy wyłącznie zarobkowego międzynarodowego przewozu rzeczy, w tym kabotażu. Chodzi o pojazdy lub zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 tony, ale nieprzekraczającej 3,5 tony.

Każdy taki pojazd wykorzystywany do odpłatnego przewozu towarów poza granicami kraju będzie musiał mieć tachograf. Kierowca będzie zobowiązany do jego prawidłowego używania. Co ważne, obowiązek nie zależy od daty pierwszej rejestracji pojazdu. Oznacza to, że tachograf trzeba będzie zamontować także w pojazdach, które już są eksploatowane.

Nie każdy pojazd o DMC do 3,5 tony zostanie objęty nowymi przepisami. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 z obowiązku stosowania tachografu zwolnione są m.in. pojazdy lub zespoły pojazdów o DMC powyżej 2,5 tony do 3,5 tony, jeżeli są wykorzystywane do przewozu rzeczy na potrzeby własne przedsiębiorstwa albo kierowcy, a przewóz nie ma charakteru zarobkowego. Dodatkowo prowadzenie pojazdu nie może być głównym zajęciem osoby kierującej.

Pełna lista zwolnień znajduje się w art. 3 oraz art. 13 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. To właśnie tam określono kategorie pojazdów, które nie podlegają obowiązkowi instalacji tachografu i rejestrowania czasu pracy kierowcy.

Nowe przepisy nie obejmują transportu krajowego. Pojazdy i zespoły pojazdów o DMC do 3,5 tony wykorzystywane wyłącznie w przewozach krajowych nadal nie będą musiały mieć tachografu.

Obowiązek nie dotyczy także przewozów pasażerskich. Pojazdy mieszczące do 9 osób łącznie z kierowcą, zarówno w transporcie krajowym, jak i międzynarodowym, nie zostaną objęte nowym wymogiem montażu tachografu.

Nowe regulacje nie wprowadzają również obowiązku montażu ograniczników prędkości w busach do 3,5 tony. W Unii Europejskiej taki wymóg dotyczy pojazdów ciężarowych kategorii N2 i N3 o DMC powyżej 3,5 tony oraz autobusów. Oznacza to, że busy wykonujące międzynarodowy przewóz rzeczy będą musiały mieć tachograf, ale nie będą musiały być wyposażone w ogranicznik prędkości.

Pojazdy objęte nowym obowiązkiem muszą zostać wyposażone w homologowany tachograf cyfrowy zgodny z najnowszym standardem. Chodzi o inteligentny tachograf drugiej generacji, określany jako G2V2.

Montaż powinien zostać wykonany w autoryzowanym serwisie tachografów. Serwis odpowiada za legalizację i kalibrację urządzenia zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Każdy kierowca prowadzący taki pojazd powinien mieć kartę kierowcy. Warto złożyć wniosek o jej wydanie odpowiednio wcześniej do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Pracodawca powinien też przeszkolić kierowcę z obsługi tachografu. Brak znajomości urządzenia może prowadzić do błędów, a te mogą skutkować karami.

Odpowiedzialność może ponieść nie tylko kierowca. Sankcje mogą zostać nałożone także na zarządzającego transportem lub inną osobę odpowiedzialną w firmie, na przykład za wyposażenie kierowcy w kartę kierowcy.

Przewoźnicy będą musieli regularnie pobierać dane z tachografów i kart kierowców. Dane z tachografu należy pobierać co najmniej raz na 90 dni, a dane z karty kierowcy co 28 dni.

Zgrane pliki trzeba przechowywać w bezpieczny sposób przez minimum rok. Podczas kontroli drogowej lub kontroli w przedsiębiorstwie brak danych albo ich nieterminowy odczyt może zostać uznany za poważne naruszenie przepisów transportowych.

Wprowadzenie tachografów w busach o DMC od 2,5 tony do 3,5 tony oznacza także obowiązek przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku. Kierowcy wykonujący międzynarodowy przewóz rzeczy zostaną objęci podobnymi zasadami jak kierowcy samochodów ciężarowych.

W praktyce oznacza to m.in. limit 9 godzin jazdy dziennie, z możliwością przedłużenia do 10 godzin dwa razy w tygodniu. Po maksymalnie 4,5 godziny jazdy kierowca musi zrobić 45 minut przerwy. Minimalny odpoczynek dobowy wynosi 11 godzin, choć przepisy przewidują określone wyjątki. Kierowca musi też korzystać z odpoczynków tygodniowych, czyli regularnego odpoczynku trwającego 45 godzin albo skróconego odpoczynku trwającego co najmniej 24 godziny, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach.

Naruszenie limitów czasu jazdy, przerw i odpoczynków może skutkować karami zarówno dla kierowcy, jak i dla przewoźnika.

Obowiązki przewoźnika w zakresie ewidencji i rozliczania czasu pracy kierowców busów będą takie same jak w przypadku kierowców pojazdów powyżej 3,5 tony.

Pracodawca będzie musiał prowadzić ewidencję czasu pracy kierowców, uwzględniając czas jazdy, inne prace, dyżury oraz odpoczynki. Rozliczanie wynagrodzeń powinno odbywać się według tych samych zasad, które obowiązują kierowców objętych ustawą o czasie pracy kierowców.

Kontrole w przedsiębiorstwach będą mogły obejmować także dokumentację czasu pracy kierowców pojazdów dostawczych. Firmy wykonujące międzynarodowy transport rzeczy busami powinny więc wcześniej przygotować się do nowych wymogów, aby uniknąć błędów organizacyjnych i sankcji.